13.01.2022, 10:03

Yusuf Ziya Ortaç

İşittim ki, benim için ağlıyormuşsun,
Hala adım düşmüyormuş dudaklarından!
Geçenlerde bir yolcudan beni sormuşsun,
Metruk, ıssız bir manastır gibiymiş odan!
Çamlıklarda tek başına geziyormuşsun,
Gözyaşların anıyormuş eski günleri...
Ümidini siyah ufuklarda yormuşsun,
Sanmışsın ki, giden günler gelecek geri!

Artık ela gözlerinin altı çürümüş,
Bahçemdeki kuşlar gibi susmuş kahkahan!
Kalbin bir dal mevsimin hüznü bürümüş...

(Giden Gelmez şiirinden)

Beş Hececiler’den sonuncusu olan Yusuf Ziya Ortaç, İstanbul Beylerbeyi’nde doğdu. Babası Mühendis Süleyman Sâmi Bey, annesi ise İzzet Bey’in kızı Hûriye Hanım’dır. İlköğrenimini İstavroz Abdullah Ağa Mahalle okulunda bitirir. Ayrıca kısa bir süre özel hocalardan Türkçe, Arapça, Fransızca dersleri alır. Birkaç yıl Kuzguncuk’taki Alliance Israélite Mektebi’ne devam ederek Fransızcasını geliştirir. Daha sonra Vefâ lisesine geçer, ancak babasının ölümü nedeniyle son sınıfı bitiremeden okuldan ayrılır. Lise eğitimini, Hadîka-i Meşveret Lisesi’nde son sınıfında okuyarak tamamlayan şair, İstanbul Dârülfünunu Edebiyat Fakültesi’nde sınava girerek edebiyat öğretmeni olmaya hak kazanır. 1916’da İzmit Sultânîsi’nde edebiyat öğretmenliğine atanır; daha sonra Mercan Sultânîsi ve Galatasaray Sultânîsi’nde de öğretmenlik yapar. 1935 yılında İstanbul Sular İdaresinde meclis üyeliği; 1946-1951 yılları arasında iki dönem Ordu milletvekilliği yapar. İlk evliliğini yengesinin kızıyla yapar; ancak 1918’de eşinden boşanır. 1924’te ikinci ve son evliliğini Güzide Ortaç ile yapar. Bu evliliğinden Asuman (1927), Ergin (1932) ve Gülden (1942) adında üç çocuğu olur.

1914 senesinde Kehkeşan dergisinin düzenlediği şiir yarışmasında birincilik kazanır ve edebiyat dünyasına adım atar. İlk şiirlerinde aruz veznini kullansa da Rıza Tevfik aracılığıyla Ziya Gökalp’le tanıştıktan sonra hece vezniyle şiirler yazmaya başlar. Orhan Seyfi Orhon, Enis Behiç Koryürek, Halit Fahri Ozansoy ve Faruk Nafiz Çamlıbel ile birlikte “Beş Hececiler (Hecenin Beş Şairi)” olarak anılırlar. Hece ile yazdığı ilk şiiri “Gecenin Hamamı”dır; Türk Yurdu dergisinde yayımlanan bu şiirle bir altın lira ödül kazanır. İlk şiir kitabı Akından Akına 1916’da yayımlanır. I. Dünya Savaşı’na katılan askerlerin maneviyatını yükseltmek için Harbiye Nâzırı Enver Paşa tarafından ısmarlanan bu kitabında yirmi iki şiir bulunur. 1918’de Şâir mecmuası ile yayıncılık hayatına başlar. Aynı yıl, Diken dergisinde “Çimdik” adıyla şiir ve yazılar yayımlar. 20 Mart 1919’da maddi imkânsızlıklar sebebiyle Şâir Mecmuası kapanır. 1922’de bacanağı Orhan Seyfi’yle Akbaba mizah dergisini çıkarırlar. “Çimdik” dışında “İzci” lakabını bu dergide kullanır.

*****

1915-1920’li yılları arasında yoğunluk kazanan şiirlerinde merkezî temalar, tabiat, kadın motifi, romantik tarih anlayışı ve bohem hayatıdır. Ortaç, koşma, türkü, semai, sone, şarkı gibi nazım biçimlerini kullanmış, daha çok beyit ve kıtalarla yazmıştır.

Yusuf Ziya’nın edebiyat tarihimizdeki etkisi uzun yıllar çıkardığı Akbaba (1923) mizah dergisiyle olur. Bu dergi etrafındaki hatıralarını Portreler (1960) ve Bizim Yokuş (1966) kitaplarında birleştirir. Bizim Yokuş’ta adı geçen Babıali Yokuşu’dur, Yusuf Ziya bu yokuşa on altı yaşında ilk adımını atar; yazı hayatına adımını attığı 1912’den kitabı yazdığı 1965’e kadar olan anılarını bu kitapta toplar. Şiirden ziyade nesir türünde özellikle mizah, hatıra ve anılarıyla daha fazla başarı gösterir. Yusuf Ziya 11 Mart 1967’te 71 yaşında iken İstanbul’da vefat eder ve Zincirlikuyu Mezarlığına defnedilir.

Yorumlar (0)
10
açık
Namaz Vakti 17 Ocak 2022
İmsak 06:54
Güneş 08:20
Öğle 13:26
İkindi 16:01
Akşam 18:23
Yatsı 19:44
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 21 50
2. Konyaspor 20 39
3. Hatayspor 21 35
4. Başakşehir 20 34
5. Adana Demirspor 21 34
6. Fenerbahçe 21 33
7. Beşiktaş 21 32
8. Alanyaspor 21 32
9. Gaziantep FK 21 31
10. Sivasspor 21 30
11. Karagümrük 21 30
12. Kayserispor 21 28
13. Galatasaray 21 27
14. Giresunspor 21 25
15. Antalyaspor 21 23
16. Göztepe 21 21
17. Kasımpaşa 21 21
18. Altay 21 18
19. Rizespor 21 18
20. Ö.K Yeni Malatya 21 15
Takımlar O P
1. Ümraniye 20 42
2. Ankaragücü 20 42
3. Erzurumspor 20 38
4. Eyüpspor 20 36
5. Bandırmaspor 20 33
6. İstanbulspor 20 33
7. Samsunspor 19 30
8. Adanaspor 19 29
9. Tuzlaspor 20 27
10. Gençlerbirliği 19 26
11. Manisa Futbol Kulübü 20 25
12. Boluspor 19 24
13. Kocaelispor 20 24
14. Keçiörengücü 20 23
15. Menemen Belediyespor 20 23
16. Altınordu 20 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 20 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 22 56
2. Liverpool 21 45
3. Chelsea 22 43
4. West Ham United 22 37
5. Arsenal 20 35
6. Tottenham 18 33
7. M. United 20 32
8. Wolverhampton Wanderers 20 31
9. Brighton 20 28
10. Leicester City 18 25
11. Crystal Palace 21 24
12. Southampton 21 24
13. Aston Villa 20 23
14. Brentford 21 23
15. Leeds United 20 22
16. Everton 19 19
17. Watford 19 14
18. Norwich City 21 13
19. Newcastle 20 12
20. Burnley 17 11
Takımlar O P
1. Real Madrid 21 49
2. Sevilla 20 44
3. Real Betis 20 34
4. Atletico Madrid 20 33
5. Real Sociedad 20 33
6. Barcelona 20 32
7. Rayo Vallecano 20 31
8. Villarreal 21 29
9. Athletic Bilbao 21 28
10. Valencia 20 28
11. Espanyol 20 26
12. Osasuna 20 25
13. Granada 20 24
14. Celta Vigo 20 23
15. Elche 21 22
16. Mallorca 20 20
17. Getafe 20 18
18. Deportivo Alaves 20 17
19. Cadiz 20 14
20. Levante 20 11