banner18

30.11.2020, 11:51

Yeni Dönemde ABD Dış Politikasında Olası Biden Doktrini: Şahin mi, Güvercin mi?

Biden uzun yıllar Amerika senatosunda ve özellikle Dış İlişkiler Komitesinde görev yapmış tecrübeli bir politikacıdır. Obama’nın Başkan yardımcısı olarak çalışmış, dış politika ve adalet konusunda bilgili, deneyimli ve aktivist bir ruha sahiptir. Farklı dönemlerde farklı politikaları destekleyen Biden, zaman zaman Şahin, zaman zaman güvercin olmayı tercih etmiştir. Aktivistliğinin yanında realist bir yaklaşımı da benimseyen ve mevcut olguları göz ardı etmeyen gerçekçi bir portre çizmiştir.

Bosna savaşında Sırp katliamlarını en güçlü şekilde dile getiren ve katillerin cezalandırılması için uğraş veren Biden, Birinci Körfez Savaşı’nda askeri müdahaleyi desteklememiştir.  Oysa 11 Eylül saldırılarından sonra Afganistan ve Irak’a müdahaleyi şiddetle desteklemiş, yine DAİŞ’e karşı savaşa, vekalet savaşları ve drone savaşlarına destek vermiş, fakat İranlı General Kasım Süleymani’nin öldürülmesine itiraz etmiş, hatta Usame Bin Ladin suikastına bile şüphe ile yaklaşmıştı (Tierne, 2020, https://www.fpri.org/article/2020/11/in-search-of-the-biden-doctrine/ ).

Bu nedenle, yeni dönemde, nasıl bir dış politika izleyeceğini tam olarak kestirmek oldukça zor olmasına rağmen, verdiği demeçlerden ve Trump yönetimine eleştirilerden yola çıkarak bazı tahminlerde bulunmak mümkün.

Peki olası Biden doktrinin temel parametreleri neler olabilir?

Öncelikle, Trump döneminde yürütülen içeriye dönük politika nedeniyle gerileyen Amerika’nın dünya politikasında lider bir konuma yeniden yükseltilmesi için uğraş verecektir. Trump’in ekonomi merkezli ve daha çok Çin ile ticaret savaşlarını önceleyen bakışı, yine dış politikada insan hakları ve demokratikleşmeyi önemsemeyen anlayışı ve en önemlisi müttefikleri, uluslararası örgütleri ve uluslararası hukuku göz ardı eden yaklaşımı ABD’yi küresel düzeyde birçok alanda zayıflattı. İçe dönüş politikası genelde Cumhuriyetçi Başkanların genel bir tavrı olmasına rağmen, bu denli dünya politikasından izolasyonu önceleyen çok az dönemler olmuştur ABD diplomasi tarihinde. Biden ABD dış politikası açısından bütün bu tahribatları gidermeye öncelik verecektir. Zaten kendi ekibini tanıtırken “America is Back - Amerika geri geldi” sloganı her şeyi açıklıyor gibi.

Bu çerçevede, Biden’in Dışişleri Bakan adayının Antony Blinken olması dış politikada yapacakları hakkında çok şey anlatmaktadır.  Blinken ABD’nin küresel düzenin sağlanmasında aktif rol almasını, müttefiklerle işbirliğini, uluslararası örgütleri ve çok taraflı eylemleri önceleyen bir anlayışa sahip. Özellikle Avrupa ile ilişkilerin güçlendirilmesi ve NATO başta olmak üzere diğer uluslararası örgütlere güvenilmesi ve güçlendirilmesi ve küresel çapta yapılan insan hakları, çevrenin korunması ve silahlanmanın sınırlandırılması gibi normatif konularda ABD’nin aktif bir şekilde yer alması hatta liderlik etmesini önemsemektedir. Bu çerçevede, bakıldığında Biden’nin uzun yıllar birlikte çalıştığı Blinken tercihinin tesadüfi olmadığı anlaşılmaktadır.

Transatlantik ilişkiler ve NATO’nun güçlendirilmesinin yanında dünya çatışma bölgelerinde daha aktif ve agresif bir politika izleyeceklerini tahmin etmek zor değil. Biden’ın seçim sonuçları kesinleşmeden önce bile küresel çapta işbirliğine önem vereceğini, fakat gerektiğinde güç kullanmaktan çekinmeyeceğini söylemesi dış politikası açısından önemli ipuçları vermektedir. Bu anlamda, başta Ortadoğu olmak üzere Pasifik bölgesinde, Afrika’da ve Latin Amerika’da daha agresif bir politika izlemesi büyük bir ihtimaldir. Yine, Rusya, İran ve K. Kore’ye yönelik ilk etapta izleyeceği uzlaşmacı politikaları sonuç vermezse bu ülkelere karşı baskıcı bir politika izlemesi muhtemeldir.

Ortadoğu’da Rusya’nın ve İran’ın etkilerini minimize etmeye dönük politikalar geliştirmesi büyük bir olasılık. Bu çerçevede, Türkiye’yi bu ülkelerle Batı-NATO arasında tercih yapmaya zorlama ihtimali de yüksektir. Yine, Türkiye’nin Irak, Suriye, Libya ve Doğu Akdeniz başta olmak üzere bölgesel sorunlarda ABD ve dolayısıyla müttefikleriyle uyumlu politikalar izlemeye ikna etmeye çalışacaktır.

Biden muhtemelen dış politikaya bir güvercin olarak işe başlayıp yumuşak güç, diplomasi ve işbirliği ile küresel sorunların üstesinden gelmeye çalışacaktır. Fakat sonuç almazsa kısa sürede Şahin’e dönüşme ihtimali yüksektir. Ve öyle bir durumda birçok yerde güç kullanarak küresel çapta çatışmaları artırarak güvenlikçi politikaları Cumhuriyetçilerden de daha yüksek oranda öncelemesi ihtimal dâhilindedir. Tabi bu agresif politikaların başarı şansı daha çok küresel düzeyde müttefikleriyle yürütecekleri işbirliğine bağlı olacaktır.

Bu tahminlerin ne kadarı tutar bilinmez, fakat Biden’in uzun yıllardır ABD siyasetinde ve dış politikasında görünür bir isim olmasına rağmen, bu denli bilinmez ve tahmin edilemez olması ilginçtir. Bu nedenle, sürprizlere hazır olmakta fayda var.

Yorumlar (0)
16
parçalı bulutlu
Namaz Vakti 30 Kasım 2021
İmsak 06:35
Güneş 08:02
Öğle 13:05
İkindi 15:37
Akşam 17:58
Yatsı 19:20
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 14 36
2. Konyaspor 14 26
3. Hatayspor 14 26
4. Fenerbahçe 14 24
5. Alanyaspor 14 24
6. Başakşehir 14 22
7. Karagümrük 14 22
8. Galatasaray 14 22
9. Adana Demirspor 14 20
10. Beşiktaş 14 20
11. Antalyaspor 14 18
12. Gaziantep FK 14 18
13. Altay 14 17
14. Sivasspor 14 16
15. Giresunspor 14 16
16. Kayserispor 14 16
17. Öznur Kablo Yeni Malatya 14 13
18. Göztepe 14 11
19. Kasımpaşa 14 10
20. Rizespor 14 10
Takımlar O P
1. Ümraniye 13 27
2. Ankaragücü 14 27
3. Eyüpspor 14 27
4. Bandırmaspor 13 25
5. Erzurumspor 12 25
6. İstanbulspor 13 20
7. Tuzlaspor 12 20
8. Kocaelispor 13 20
9. Samsunspor 13 19
10. Adanaspor 14 18
11. Menemenspor 13 17
12. Gençlerbirliği 13 17
13. Boluspor 13 16
14. Denizlispor 13 15
15. Bursaspor 13 14
16. Manisa FK 14 14
17. Ankara Keçiörengücü 13 13
18. Altınordu 14 13
19. Balıkesirspor 13 7
Takımlar O P
1. Chelsea 13 30
2. Man City 13 29
3. Liverpool 13 28
4. West Ham 13 23
5. Arsenal 13 23
6. Wolverhampton 13 20
7. Tottenham 12 19
8. M. United 13 18
9. Brighton 13 18
10. Leicester City 13 18
11. Crystal Palace 13 16
12. Brentford 13 16
13. Aston Villa 13 16
14. Everton 13 15
15. Southampton 13 14
16. Watford 13 13
17. Leeds United 13 12
18. Burnley 12 9
19. Norwich City 13 9
20. Newcastle 13 6
Takımlar O P
1. Real Madrid 14 33
2. Atletico Madrid 14 29
3. Real Sociedad 15 29
4. Sevilla 14 28
5. Real Betis 15 27
6. Rayo Vallecano 15 24
7. Barcelona 14 23
8. Athletic Bilbao 14 20
9. Espanyol 15 20
10. Osasuna 15 20
11. Valencia 15 19
12. Villarreal 14 16
13. Celta de Vigo 15 16
14. Mallorca 15 16
15. Deportivo Alaves 14 14
16. Granada 14 12
17. Elche 15 12
18. Cádiz 15 12
19. Getafe 15 10
20. Levante 15 7