banner18

banner19

banner23

Karikatür bunalım sürecinde

Usta karikatürist Köksal Çiftçi ile röportajımızın ikinci kısmında çizerlerin günümüzdeki sorunlarını konuştuk. Çiftçi, “Yalnız bizde değil dünyada karikatür sanatı ve karikatürcüler bir bunalım süreci yaşıyor” dedi

Kültür-Sanat 21.04.2021, 10:50 21.04.2021, 11:02
Karikatür bunalım sürecinde

ONURHAN ALPAGUT-RÖPORTAJ

Usta Çizer Köksal Çiftçi, karikatürün üzerinde her zaman siyasi baskının olduğunu söyledi. Sadece bu baskının dönem dönem artıp azaldığını ifade etti. Karikatürün temelini siyasi karikatürün oluşturduğunu belirten usta kalem, “Bu dönemde hem yargılanıp hapis cezası aldım, hem de mesleğimden oldum. Yani, Kenan Evren döneminde bile işimi yapmama kimse karışmadı” diye konuştu. Karikatür dergilerinin günümüzde tirajlarının 7 binlere kadar gerilediğini söyleyen Çiftçi, bunun temelinde dergi yöneticilerin sahip oldukları yayın anlayışından kaynakladığının altını çizdi. Karikatür ve karikatürcülüğün tüm dünyada bir bunalım süreci yaşadığını dile getiren Köksal Çiftçi, “Bunun çözümü dijital ortamında yeniden var olmayı denektir. Sıkı bir yayın yönetmeni önderliğinde internet ortamında günlük mizah dergisi yayıncılığı yapılabilir” açıklamasında bulundu.

Çizerlerimiz ne kadar özgür?

Karikatürcülerin ülkemizdeki özgürlüğünü anlatması için bir örnek vereyim. Ben Sabah Gazetesi’nde hiçbir baskı ve telkinle karşılaşmadan karikatür çizdim. O günler henüz Kenan Evren’in devlet başkanı unvanıyla yönetimi sıkıyönetimle yönettiği yıllardı. Hem o yıllarda, hem de Turgut Özal yıllarında çok sert karikatürler çizdik ve işlerimiz manşetlerin görseli olarak kullanıldı. O karabasan yıllarda bile dava açılsa bile hapis cezası almadım. Mesleğimden geçimimi sağlayacak para kazanmayı sürdürdüm. Bu dönemde hem yargılanıp hapis cezası aldım, hem de mesleğimden oldum. Yani, Kenan Evren döneminde bile işimi yapmama kimse karışmadı. Bu konuda yalnız değilim, işin en acı tarafı budur.

Teknolojinin gelişmesi ve karikatürün sanal ortama kayması ile birlikte artık kağıtta karikatürün bittiğini söyleyebilir miyiz?

Teknolojinin yaşamımıza girmesinin artısı da eksisi de var. Artısı eskiden el kadar bir karikatürü çizmek için sürüyle kaleme, sürüyle boyaya, sürüyle kağıda, silgiye, çizim aracına gereksinim duyardık. Öyle ki bazen masamızda çay koyacak kadar bir boşluk olmazdı. İş onunla da kalmazdı. Çizdiğini gazeteye ulaştırılmasa, gazetede değer kaybına uğramadan taranması, montajda renk kayması olmadan yerleştirilmesi de ayrı bir dertti. Mutsuz muyduk bundan? Kendi adıma söyleyeyim, mutluyduk! Peki şimdi elimiz ayağımız temiz, boyayla, kağıtla, silgiyle ilişki kurmadan tümü ekranda üretilmiş ve internet ortamından gazeteye gönderilmiş karikatür çiziminden şikayetçi miyim? Değilim. Bunun da eksileri yanında artıları var. Şu kadarını söyleyeyim, kağıtta karikatürün bitmesi beni o kadar da üzmüyor.

Karikatür dergilerinin her geçen gün daha çok sorunla karşılaşması ya küçülme ya da kapanmaya gitmesinin altında nasıl bir sorun yatıyor? Bunu nasıl aşabiliriz?

Günümüz mizah dergilerinin tirajı ortalama 7 bin. Oysa bu dergileri çıkaran yöneticiler Oğuz Aral yönetimindeki 700 bin satan Gırgır’ın ana çizerleriydiler. Oğuz Aral’layken 700 bin satıyorlardı, kendi başlarına kaldıklarında 7 bin satışa şükrediyorlar. Nasıl oluyor bu? Bunun nedeni basittir. Oğuz Aral gereği gibi, tavizsiz, hatır gönül dinlemeksizin yayın yönetmenliği yapıyordu. Başarının sırrı buradan gelmekteydi. Oysa günümüz dergi yöneticileri çizerleri serbest bırakmışlar, işi doldur boşalta dökmüş, haftayı kurtarma peşine düşmüşler. Profesyonellik bunu kaldırmaz. Sadece mizah dergileri için geçerli bir kural değildir bu. Herhangi bir gazete, dergi, hatta kitabevi için de geçerlidir bu kural. Ya disiplinli yayın yönetmenliği yaparsın, çok satar, çok kazanır, kazandırırsın, ya da suçu gelişen teknolojiye, siyasi iktidara, hatta okura atar kendini kandırırsın.

Düzenlenen karikatür yarışmaları, sergiler hakkında neler düşünüyorsunuz?

Karikatür gazete için çizilir ve gazete üzerinde tüketilir. Doğuş felsefesi budur. Bu nedenle ben yarışmaları ve sergileri bünyeye uygun görmüyorum. Kaldı ki yarışmalar İkinci Dünya Savaşı’nın sonuçlarının bir ürünüdür. Savaştan hırpalanmış olarak çıkmış bezi Avrupa kasabaları gelirlerini arttırmak ve kendilerini tanıtmak için şenlikler ve bu şenlikler kapsamında da bazı yarışmalar düzenlediler. Karikatür bu yarışmaları bu etkinliklerin en kazançlı reklam unsuruydu. Karikatürcüler de bu etkinliği kendilerini tanıtma aracı olarak gördüler. Bu karşılıklı alış veriş 70’lere dek sorunsuz sürdü. 80’lerde yarışmaların kimliği değişti ve amacından saptı. Bu ölmüş kanalı suni teneffüsle canlı tutmaya çalışmayı bin şahsen pek ahlaki bulmuyorum. Sergiler için sıcak bakmasam da o kadar katı değilim.

Sözlerinize ek olarak neler söylemek istersiniz?

Yalnız bizde değil dünyada karikatür sanatı ve karikatürcüler bir bunalım süreci yaşıyor. Bunun çözümü dijital ortamında yeniden var olmayı denektir. Sıkı bir yayın yönetmeni önderliğinde internet ortamında günlük mizah dergisi yayıncılığı yapılabilir. Pek çok meslek üyesi bu kanalı kullanarak milyon dolarlık hacme ulaştı. Karikatür gibi en tanınmış ve çok sevilen bir sanat bunu haydi haydi başarır.

Yorumlar (0)
23
parçalı bulutlu
Namaz Vakti 16 Haziran 2021
İmsak 03:50
Güneş 05:40
Öğle 13:17
İkindi 17:11
Akşam 20:44
Yatsı 22:26
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30