banner18

banner19

28.10.2021, 10:15

İlerideki Savaşlar Su Paylaşım Savaşları mı Olacak?-1

✓Su ile bulaşan enfeksiyonlar ciddi sorunlar doğurur mu?

Her gün olmasa da, en az ayda bir kere su ile ilgili olarak yazılı ve görsel basında haber çıkmakta, susuz kalacağımız günlerin yakın olduğu anlatılmaktadır(!). Özellikle Kovid-19 pandemisini yaşadığımız şu günlerde bu konu son derece önem kazanmıştır. Karşılığında bu haberlere karşı en ufak bir tepki var mı? Ben bilemiyorum. Yanıt olarak zaten hangi soruna karşı bizim gibi toplumlarda duyarlılık oluyor der gibisiniz.

***

“Küresel Sermaye sistemi” yapısı gereği dünyadaki tüm kaynakları talan etmekte, buna paralel olarak suları kirletip, kar hırsı ile kökünü kurutmaktadır. Su meta haline girmiştir. Neredeyse önümüzdeki yıllarda su paylaşım savaşları olması artık bilimsel çevrelerde konuşulan bir konu halini almıştır. Felaket tellallığı yapmayalım desek de, görünen köy kılavuz istemez. Aklınıza biran susuz bir dünya olabilir mi? diye bir soru gelse; hadi canım sende! Olur mu böyle bir şey deriz. Bu hızla gidilirse neden olmasın?

***

Saldırgan anamalcıların gözü öyle dönmüş ki, suyu pazarladıkları gibi, ileride havayı da pazarlayacaklarına şaşırmamak gerekir. Onların kazançları ve ekonomik göstergeleri iyiyse; her şey yolunda olup, güllük gülistanlık bir yerdesiniz. Ne diye konuyu abartıyorsunuz? Her şeye ideolojik bakıyorsunuz derler. İnsanlar arasındaki eşitsizlik, yoksulluğun ve işsizliğin artışı, salgınlar, çevrenin yok oluşu, savaşlar, katliamlar çocuk ölümleri vb. konular onların sözlüğünde yoktur. Bütün bunlara karşı yine de umutsuzluğa kapılmamak gerekir dostlarım. Küresel ölçekli, örgütlü bir yapılanmayla bunlara dur diyebiliriz.

***

Öncelikle konumuz olan ve yaşamın olmazsa olmazı SUYUN yaygın kirlenmesinin önüne geçip, bu konuda evrensel duyarlılığı arttırmak gerekir. Suyun tasarruflu kullanımı için baskı unsurlarını devreye sokup, farkındalığı bir an önce yaratıp, öne çıkarmak şarttır. Yeryüzünün üçte ikisinden fazlası su olup, yaklaşık otuzda biri tatlı su kapasitesindedir. Tuzlu deniz suyu tüm suların yüzde 97’i olup şu an içilmesi mümkün değildir. Tatlı suya erişim oranı yüzde 1’in altındadır. Bir litre atık su, sekiz litre tatlı suyu kirletmekte olup, küresel kirli su miktarı 12 (oniki) bin kilometre küptür. Bu hacim en büyük on nehirdeki tatlı sudan fazladır.

***

Dünyadaki nüfus artışı ve sanayileşme beraberinde kirli su artışını da getirmiştir. Türkiye’deki kullanıma hazır su kapasitesi yüz milyar metreküpten biraz fazla olup, bunun yedide biri içme ve kullanma içindir. Yaklaşık dörtte üçü tarımsal, onda birinden biraz fazlası sanayi amaçlıdır. Son kırk yıl içinde üç “Van Gölü” hacminde su alanımız heba edilmiştir. Ülkemiz kişi başına düşen yıllık su tüketimi ile (Yıllık bir buçuk metreküpten biraz fazla) su yoksulu ülkeler arasında gelmektedir. Gelişmiş ülkedeki bir çocuğun su tüketimi gelişmemiş ülkedekine göre otuz kat fazladır.

***

Suyun hovardaca kullanımı, çevresel faktörler, dünya nüfusunun artışı, küresel ısınma, sanayileşme, plansız nüfus artışı suyun önlenemez kirliliğini, beraberinde enfeksiyonları da getirmiştir. Ülkemizde de gün geçmiyor ki suya bağlı salgın haberlerini duymayalım.

***

BULUNDUKLARI ORTAMA GÖRE SULARI SINIFLANDIRMA

*Deniz, havuz, akarsular, artezyen, kaynak, şebeke suları

SULARIN KULLANMA BİÇİMLERİ

Banyo, bahçelerin sulanması, yüzme, temizlik, içme amaçlı kullanım

SULARIN KİRLENMESİ

İnsan ile hayvan çıkartıları (Dışkı, idrar vb.) ve kimyasal maddelerle kirlenebilir.

SUYU KİRLETEN KİMYASAL MADDELERİN BAŞLICALARI

Arsenik, kurşun, nitrat, talyum, benzen, karbon tetraklorür, hekzaklorobenzen ve benzeri maddeler

Uzm.Dr. Mustafa TORUN

Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı

mtorun3@gmail.com

İlerideki Savaşlar Su Paylaşım Savaşları mı Olacak?-2

SU İLE İLİNTİLİ ENFEKSİYONLARIN GEÇİŞ YOLLARI

1)Doğrudan sudan kaynaklanan enfeksiyonlar

Aynı su kaynağından çok kişinin yararlanması, ılıman ve sıcak iklim bunu kolaylaştırır. Örnek verelim. Tifo, Paratifo, Kolera, Hepatit-A. Çözümü: suyun kirliliğinin önüne geçmektir.

2)Su azlığı veya yokluğundan kaynaklanan enfeksiyonlar

Suyun niteliğinden çok niceliği önemlidir. Günlük temizlik ve diğer gereksinimler için suyun yeterli olmaması sorunu doğurur. Trahom, Basilli dizanteri buna örnektir.

Çözüm: Yeterli su teminidir.

3)Su ile ilişkili böceklerle aktarılan enfeksiyonlar

Sivrisineklerle aktarılan sıtma iyi bir örnektir. Çözüm: Durgun suları yok etmektir.

4)Su aerosolleri ile ilişkili enfeksiyonlar

Klimalarla geçen lejyoner hastalığı buna örnektir.

Çözüm: Klimaların ve bunların su depolarının düzenli aralıklarla temizliği ve kontrolüdür.

5)Kirli deniz suları ile oluşan enfeksiyonlar

Hepatit-A, Norovirus, E.Koli, Tifo, Para tifo buna örnektir.

Çözüm: Kirlenmenin önlenmesi, kirli denize girilmemesidir.

SU İLE İLİŞKİLİ ENFEKSİYONLARDA KİŞİSEL FAKTÖRLER

Bağışıklığın yetersizliği, beslenme bozukluğu, mide asiditesinde azalma, alınan mikrop sayısının fazlalığı, ileri yaş enfeksiyon lehinedir.

DÜNYADA SU İLE İLİNTİLİ HASTALIKLARIN RAKAMSAL BOYUTU

Tahmini olarak 250 milyon kişi hastalanıp, 5 milyondan fazla kişi ölmektedir. Ölenlerin çoğu çocuk yaş grubunda olup, işin ekonomisi ayrı bir sorundur. Su ile geçen ishal etkenlerine bağlı yılda iki milyonun üzerinde ölüm olmaktadır.

SU İÇİLMESİ İLE OLUŞABİLEN ENFEKSİYON ETKENLERİ

*Virüsler (Enterovirüsler, Rota virüs, Hepatit-A ve E, Norwalk virüs …)

*Bakteriler (E.Koli, Kampilobakter, Tifo ve Para tifo yapan bakteriler, Basilli dizanteri etkenleri, Vibrio kolera…)

*Parazitler (Amip, Giardia... Askaris, oksiyur…)

PATLAYICI SALGINLARA NEDEN OLAN ETKENLER

Bunlar ağırlıklı olarak Vibrio Kolera, Giardia, Basili Dizanteri etkenleri, E.Koli, Legionelladır.

SU İLE BAĞLANTILI HASTALIKLARDAN KORUNMA YÖNTEMLERİ

1)Her Şeyden Önce Anaokulundan Başlayarak Temizlik Konusunda Kişilerin Eğitilmesi.

2)Su Kaynağının Kirlenmesinin Önüne Geçilmesi.

3)Kurallarına Uygun Dezenfeksiyon.

4)Filtrasyon.

5)Dağıtım sisteminin kirlenmesinin önlenmesi. 6)Su depolarının programlı bir şekilde temizlenmesi, klorlanması ve kontrolü gerekir.

YORUM VE ÖNERİLER

Koronavirüs pandemisinin en şiddetli hali ile devam etmekte olduğu bugünlerde; MASKE, MESAFE VE TEMİZLİK ÜÇGENİNDEKİ temizlik maddesinin en önemli öğesi olan SU sorunu maalesef içimizi yakmaktadır. Mademki gelecekte paylaşım savaşı su nedenli olacak; o zaman en kısa zamanda bilimsel veriler eşliğinde, bağımsız karar alıcı bir yapı oluşturmak gerekir. Bunun yasal alt yapısını hazırlamak, "Koruyucu Hekimliği" ön plana alan bir sağlık sistemini meydana getirmek şarttır. Ölümü derseniz zor derim. Ama biz ensemizi karartmayalım derim.

✓KORUNMA TEDAVİDEN HERZAMAN ÜSTÜN VE UCUZDUR.

✓SU ALINIP, SATILAN BİR META DEĞİLDİR.

✓SAĞLIK DOĞUŞTAN KAZANILMIŞ BİR HAKTIR.

Yorumlar (0)
15
parçalı bulutlu
Namaz Vakti 07 Aralık 2021
İmsak 06:41
Güneş 08:08
Öğle 13:08
İkindi 15:36
Akşam 17:58
Yatsı 19:20
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 15 39
2. Konyaspor 15 27
3. Fenerbahçe 15 27
4. Hatayspor 15 26
5. Başakşehir 15 25
6. Alanyaspor 15 24
7. Galatasaray 15 23
8. Karagümrük 15 22
9. Beşiktaş 15 21
10. Adana Demirspor 15 20
11. Sivasspor 15 19
12. Giresunspor 15 19
13. Kayserispor 15 19
14. Altay 15 18
15. Antalyaspor 15 18
16. Gaziantep FK 15 18
17. Göztepe 15 14
18. Öznur Kablo Yeni Malatya 15 14
19. Kasımpaşa 15 11
20. Rizespor 15 10
Takımlar O P
1. Ankaragücü 15 30
2. Erzurumspor 13 28
3. Ümraniye 14 27
4. Eyüpspor 14 27
5. Bandırmaspor 14 25
6. Samsunspor 14 22
7. Tuzlaspor 13 21
8. İstanbulspor 14 20
9. Kocaelispor 14 20
10. Gençlerbirliği 14 20
11. Boluspor 14 19
12. Adanaspor 15 19
13. Menemenspor 14 18
14. Bursaspor 14 17
15. Manisa FK 15 17
16. Denizlispor 14 15
17. Ankara Keçiörengücü 14 14
18. Altınordu 15 13
19. Balıkesirspor 14 7
Takımlar O P
1. Man City 15 35
2. Liverpool 15 34
3. Chelsea 15 33
4. West Ham 15 27
5. Tottenham 14 25
6. M. United 15 24
7. Arsenal 15 23
8. Wolverhampton 15 21
9. Brighton 15 20
10. Aston Villa 15 19
11. Leicester City 15 19
12. Everton 15 18
13. Brentford 15 17
14. Crystal Palace 15 16
15. Leeds United 15 16
16. Southampton 15 16
17. Watford 15 13
18. Burnley 14 10
19. Newcastle 15 10
20. Norwich City 15 10
Takımlar O P
1. Real Madrid 16 39
2. Sevilla 15 31
3. Real Betis 16 30
4. Atletico Madrid 15 29
5. Real Sociedad 16 29
6. Rayo Vallecano 16 27
7. Barcelona 15 23
8. Valencia 16 22
9. Athletic Bilbao 16 21
10. Osasuna 16 21
11. Espanyol 16 20
12. Mallorca 16 19
13. Villarreal 15 16
14. Celta de Vigo 16 16
15. Granada 15 15
16. Elche 16 15
17. Deportivo Alaves 15 14
18. Cádiz 16 12
19. Getafe 16 11
20. Levante 16 8