28.12.2020, 10:58

I.DÜNYA SAVAŞI ve KAFKASYA CEPHESİ – 2

1-KAFKASYA CEPHESİ:

“Enver Paşa’yı; siyasî hataları ve sosyal görüş darlığı, askerî hatalarından daha önce yıkmıştır.”

General Levandevski

Almanların isteği üzerine açılan bu cephe iki amaca yönelikti:

-Bakü ve Abadan petrollerini Ruslara kaptırmadan ele geçirmek.

-Kafkasya engelini aşarak Orta Asya Türkleriyle bağlantı kurup, bütün Türklerin aynı bayrak altında birleştiği Turan hayalini gerçekleştirmek. Türkçülük akımı, Divan-ı Lügat’it Türk’ün bu dönemde bulunmasıyla palazlanmış, özellikle subaylar ve aydınlar arasında yayılmıştı.

Kafkas Cephesi’nde mücadele, Rusların Doğu Anadolu’ya 1 Kasım 1914’te saldırmasıyla mücadele başlamıştır. 8-21 Kasım’da Ruslarla yapılan çarpışmadan bir sonuç alınmadı. Aralık 1914’ te Enver Paşa’nın komuta ettiği 150.000 kişilik ordu, bölgede erken bastıran kış mevsimi şartları düşünülmeden ince giysilerle cepheye gönderildi. Enver Paşa komutasında 3. Türk Ordusu Sarıkamış yönünde taarruza geçirildi. 21 Aralık-4 Ocak tarihleri arasında askerlerin 90.000 (28.000’i şehit) yakın bölümü düşmanla savaşmadan; ulaşım yetersizliği, hastalık, açlık ve şiddetli soğuklardan Allahüekber dağlarında donarak şehit oldu.

Durumdan yararlanan Ruslar; 1915 İlkbaharında Sarıkamış üzerinden Erzurum’a doğru ilerleyip; Erzurum, Muş, Bitlis, Trabzon ve Erzincan’ı ele geçirdi. Ruslarla birlikte Anadolu’ya gelen Ermeniler, Anadolu’daki Ermenilerle birleşerek Van’da isyan çıkardılar. Bundan yararlanan Ruslar Van ve Malazgirt’i ele geçirdiler.

Ermeniler Türk askeri birliklerine saldırıp, iki ateş arasında bırakınca, Osmanlı yöneticileri Almanların telkiniyle, 1915 Nisan’ında Tehcir (zorunlu göç ettirme) kanununu çıkardı. Doğu Anadolu’daki Ermeniler, Suriye ve Lübnan bölgelerine göç ettirildi.

Çanakkale zaferinden sonra bu cepheye atanan Mustafa Kemal, 1916 yılında Muş ve Bitlis’i Ruslardan kurtardı. Ekim 1917’de Rusya’da ihtilâl çıkınca, yeni Bolşevik Hükümeti 16 Aralık’ta Osmanlı Devleti ile mütareke yaptı.

1918 yılında Brest Litovsky Antlaşması ile savaştan çekilen Ruslar; Kars, Ardahan ve Batum’u Osmanlı Devletine bıraktı. Kafkas Cephesinde savaş kaybedildiği halde, Osmanlılar son zafer antlaşmasını imzalayıp, toprak kazandı. Diğer cephelerde ise; Çanakkale ve Kût’ül Amare gibi büyük zaferleri kazandığı halde yenik ayrılarak, 30 Ekim 1918 Mondros Ateşkesi ile İtilâf Devletlerine teslim oldu. Doğu sınırımız I. TBMM Hükümeti döneminde; Ermenistan ile Gümrü (2 Aralık 1920), Ruslarla Moskova (16 Mart 1921) ve Ermenistan, Azerbaycan, Gürcistan, Sovyet Rusya temsilcileri ile Kars (21 Ekim 1921 anlaşmaları ile bugünkü haliyle çizildi. Faciası o zamanlar kamuoyundan saklansa da, milletin bağrında onulmaz, unutulmaz yaralar açtı.

SARIKAMIŞ

Sarıkamış vatanın serhad yeri

Savaşa giden döner mi geri?

Düşman değil kar yendi Mehmed’i

Buzdan heykel olarak tattı şehadeti

Dondu ana-babaların kor yüreği

Mehmetçik Sarıkamış’ta ebedileşti

Kaynak :

Ayten Başabaş Dirier: I.DÜNYA SAVAŞI’NIN SERENCAMI(dosya)

Yorumlar (0)
0
açık
Günün Anketi Tümü
İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer'i başarılı buluyor musunuz?
İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer'i başarılı buluyor musunuz?
Namaz Vakti 05 Mart 2021
İmsak 06:10
Güneş 07:31
Öğle 13:28
İkindi 16:41
Akşam 19:15
Yatsı 20:31
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 27 57
2. Beşiktaş 26 57
3. Fenerbahçe 27 55
4. Trabzonspor 27 51
5. Hatayspor 27 46
6. Alanyaspor 27 43
7. Gaziantep FK 27 43
8. Karagümrük 27 41
9. Göztepe 27 36
10. Antalyaspor 27 35
11. Sivasspor 26 33
12. Konyaspor 26 32
13. Malatyaspor 27 31
14. Kasımpaşa 27 29
15. Kayserispor 26 28
16. Rizespor 27 28
17. Başakşehir 27 26
18. Erzurumspor 27 26
19. Ankaragücü 26 23
20. Denizlispor 26 21
21. Gençlerbirliği 26 21
Takımlar O P
1. Giresunspor 24 53
2. Samsunspor 24 50
3. İstanbulspor 24 46
4. Altınordu 24 44
5. Adana Demirspor 24 42
6. Altay 24 41
7. Tuzlaspor 24 41
8. Ankara Keçiörengücü 24 39
9. Bursaspor 24 34
10. Bandırmaspor 24 31
11. Ümraniye 24 31
12. Adanaspor 24 26
13. Boluspor 24 26
14. Menemenspor 24 26
15. Balıkesirspor 24 25
16. Akhisar Bld.Spor 24 19
17. Ankaraspor 24 15
18. Eskişehirspor 24 7
Takımlar O P
1. Man City 27 65
2. M. United 27 51
3. Leicester City 27 50
4. Chelsea 27 47
5. Everton 26 46
6. West Ham 26 45
7. Liverpool 27 43
8. Tottenham 26 42
9. Aston Villa 25 39
10. Arsenal 26 37
11. Leeds United 26 35
12. Wolverhampton 27 34
13. Crystal Palace 27 34
14. Southampton 26 30
15. Burnley 27 29
16. Brighton 26 26
17. Newcastle 26 26
18. Fulham 27 23
19. West Bromwich 27 17
20. Sheffield United 27 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 24 58
2. Barcelona 25 53
3. Real Madrid 25 53
4. Sevilla 24 48
5. Real Sociedad 25 42
6. Real Betis 25 39
7. Villarreal 25 37
8. Granada 25 33
9. Levante 25 32
10. Athletic Bilbao 24 30
11. Celta de Vigo 25 30
12. Osasuna 25 28
13. Getafe 25 27
14. Valencia 25 27
15. Cádiz 25 25
16. Eibar 25 22
17. Real Valladolid 25 22
18. Deportivo Alaves 25 22
19. Elche 24 21
20. Huesca 25 20