İzmir’in sebilleri sefil oldu: ‘Her devirde seyyar!’

İzmir’in çeşme mimarisindeki en güzel sebillerinden biri olan Dönertaş Sebili, her devirde seyyar satıcılara yardım ve yataklık etmeye devam ediyor… 19. yüzyıl başlarında yapılan tarihi sebil, pazarcıların elinde sefil oldu!

Güncel 11.05.2022, 10:11
İzmir’in sebilleri sefil oldu:  ‘Her devirde seyyar!’

SULTAN GÜMÜŞ KAYA - ÖZEL HABER

İzmir’in Konak ilçesinde koca bir kültür yok oluyor… Geçmişte, sıcak yaz günlerinde buz gibi soğuk su ve şerbetlerin hayır olarak dağıtıldığı, her biri birer kültürel değer olan tarihi sebiller adeta sefil oluyor. Unutulmaya yüz tutan sebillerden biri de Anafartalar Caddesi ile Osmanzade Yokuşu’nun (945 Sokak) kesiştiği noktada bulunan ‘Dönertaş Sebili’… 19. yüzyılın başlarında oluşturulduğu söylenen sebil, seyyar satıcıların ya da pazarcıların eşyalarını satabileceği yer haline geldi! Sadece günümüzde değil, günümüze ulaşana dek birçok dönemde ‘seyyar’ görevi gören sebiller için yerel tarih araştırmacıları çağrıda bulunuyor: “Bu değerler maalesef özüne uygun hizmet etmiyor. Kimisi iş yeri olarak kiraya veriliyor, kimi pazar yeri olarak kullanılıyor, kimileri de kapalı tutuluyor.”

BAKIMSIZLIĞA TERK EDİLMEMELİ

Özellikle pazar günleri Hatuniye Camii yakınlarında kurulan pazar, sebilin büyük bir zarar görmesine neden oluyor. Çünkü yer bulamayan daha doğrusu sebilin bulunduğu alanı satış için daha elverişli gören pazarcılar, tarihi eseri yok sayıyor; sergiledikleri ürünler ile görüntü kirliliğine yol açıyor. Günde yaklaşık bin 500 kişinin buz gibi su içerek serinlediği Dönertaş Sebilinin, tarihin affedemeyeceği bir duyarsızlıkla mücadele ettiğini vurgulayan Yerel Tarih Araştırmacısı Mehmet Ozan Semerci, konuyu bizlerle paylaşarak, kamuoyu oluşturulmasını istedi. Semerci, şunları kaydetti: “Sebilin taşı bakımsızlıktan dönmüyor. Dış cephesi, çeşmesi ve su yalağının mermerleri dökülüyor, çevresi de çöplük gibi. Bölge ise çok sayıda turist çekiyor. Bakımı turizm için de önemli. Böylesine değerli ve tarihi motiflerin üzerine işlendiği sebil, bakımsızlığa terk edilmemeli” eleştirisinde bulundu.

TEKRAR KENTE KAZANDIRILMALI

Hayrına su dağıtılacak bir yerin kalmadığını söyleyen Semerci, “Artık herkes pet şişelere yöneldi. Anlayışlar değiştiği için bu suya gerek duyacak insan kalmadı. Birçok malzemesi çalındı. Buranın tekrar değerlendirilmesi lazım. Tekrardan su dağıtılan bir yer olmalı. Korunması için de önüne bir bekçi yerleştirilmeli. Ancak kimseyi ikna edemiyoruz. Normalde bu taş dönüyordu. Hatta derlerdi ki, sebilin taşı dönmezse deprem olacağına işarettir… Demek ki sıkışmış ya da bir parçası çalınmış. Çok farklı bir sanat değeri vardır buranın. Süslemeleri fevkalade güzel. Böylesine sahipsiz bırakılmamalı. Etrafında da çöpler var. Yazık, günah” diyerek bir benzeri daha olmayan Dönertaş Sebilinin tekrar kente kazandırılması gerektiğinin altını çizdi.

Günümüzde seyyar satıcıların istilasına uğrayan sebillerin, bir kültürel değer olduğunu dile getiren Semerci, “Bu değerler maalesef özüne uygun hizmet etmiyor. Kimisi iş yeri olarak kiraya veriliyor, kimi pazar yeri olarak kullanılıyor, kimileri de kapalı tutuluyor. Suları kesilen, kapılarına kilit vurulan sebillerin biran önce yeniden hizmete sokulup amacına uygun hale getirilmesini istiyoruz” dedi.

BİR VEFASIZLIK ÖRNEĞİ DAHA

Tarihi Kemeraltı Çarşısı’nda da benzer bir durum yaşanıyor. Geçtiğimiz yıllarda vakıflardan kiralanarak hayır yerine ticari amaçlı şerbetçi olarak açılan, tepkiler üzerine kapatılan Katipzade Hacı Bey vakfı tarafından işletilen sebil de içler acısı durumda. Şu anda kapısına kilit vurulan sebil, uzun zamandır hizmet vermiyor. Bu sebiller zaman zaman işportacıların da işgaline uğruyor.

DÖNERTAŞ SEBİLİNE DAİR…

Anafartalar Caddesi ile Osmanzade Yokuşu’nun (945 Sokak) kesiştiği noktada bulunan ’Dönertaş Sebili’, köşesindeki sütunun dönmesinden dolayı bu adı almış ve çevresi de bu isimle biliniyor. Sebil, 19. yüzyıl başlarında yapılmış, tek kubbeli kare planlı bir yapı. Türk barok ve rokoko üslubunun en güzel örneklerinden biri olan sebilin, mermer üzerine kabartma şeklinde yapılan süslemelerde Lale Devri’nin kendine has teması olan buketli vazo ve meyveli kase kompozisyonları dikkat çekici. Süsleme unsurları olarak bolca kullanılmış olan lale, gül gonca, yapraklar, dallar ve benzeri çiçek ve bitki motifleri Tük milletinin tabiata olan sevgisinin de bir ifadesi. Sebilin iki cephesinde külliye şeklinde tasvir edilmiş iki cami resmi bulunuyor. Cami tasvirlerinde bir kutlama töreni, bir bayram ya da kandil günü anlatılıyor. Kubbelerin ve minarelerin alemleri, minarelerin arasında hilal şeklinde ay ile minarelerin şerefelerine asılmış bayraklar bir coşkunun ifadesi olarak oldukça büyük yapılmış. Ayrıca iki minare arasına asılmış kandiller de göze çarpıyor. Sebilin her iki cephesinde okunaklı ve iri harflerle yazılan kitabeler hat sanatının güzel örneklerini teşkil ediyor. Yapı, İzmir’in çeşme mimarisindeki en güzel sebillerinden biri.

Yorumlar (0)
22
açık
banner21
Namaz Vakti 20 Mayıs 2022
İmsak 04:08
Güneş 05:49
Öğle 13:13
İkindi 17:05
Akşam 20:27
Yatsı 22:01
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 37 81
2. Fenerbahçe 37 70
3. Konyaspor 37 67
4. Başakşehir 37 62
5. Alanyaspor 37 61
6. Beşiktaş 37 58
7. Antalyaspor 37 58
8. Karagümrük 37 57
9. Adana Demirspor 37 52
10. Sivasspor 37 51
11. Galatasaray 37 51
12. Kasımpaşa 37 50
13. Hatayspor 37 50
14. Kayserispor 37 47
15. Giresunspor 37 45
16. Gaziantep FK 37 43
17. Rizespor 37 36
18. Altay 37 34
19. Göztepe 37 28
20. Ö.K Yeni Malatya 37 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 35 67
2. Ümraniye 35 67
3. Bandırmaspor 35 61
4. İstanbulspor 35 59
5. Erzurumspor 35 58
6. Eyüpspor 35 54
7. Manisa Futbol Kulübü 36 49
8. Tuzlaspor 35 49
9. Samsunspor 35 48
10. Gençlerbirliği 35 48
11. Keçiörengücü 35 48
12. Boluspor 35 47
13. Denizlispor 35 46
14. Altınordu 35 45
15. Adanaspor 35 45
16. Bursaspor 35 41
17. Kocaelispor 35 41
18. Menemen Belediyespor 35 38
19. Balıkesirspor 35 12
Takımlar O P
1. M.City 37 90
2. Liverpool 37 89
3. Chelsea 37 71
4. Tottenham 37 68
5. Arsenal 37 66
6. M. United 37 58
7. West Ham United 37 56
8. Wolverhampton Wanderers 37 51
9. Leicester City 37 49
10. Brighton 37 48
11. Brentford 37 46
12. Newcastle 37 46
13. Crystal Palace 37 45
14. Aston Villa 37 45
15. Southampton 37 40
16. Everton 37 39
17. Burnley 37 35
18. Leeds United 37 35
19. Watford 37 23
20. Norwich City 37 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 37 85
2. Barcelona 37 73
3. Atletico Madrid 37 68
4. Sevilla 37 67
5. Real Betis 37 64
6. Real Sociedad 37 62
7. Villarreal 37 56
8. Athletic Bilbao 37 55
9. Osasuna 37 47
10. Celta Vigo 37 46
11. Valencia 37 45
12. Rayo Vallecano 37 42
13. Espanyol 37 41
14. Elche 37 39
15. Getafe 37 39
16. Granada 37 37
17. Mallorca 37 36
18. Cadiz 37 36
19. Levante 37 32
20. Deportivo Alaves 37 31