Adolesan (ergenlik) dönemi yaklaşık olarak 5-6 yıl süren; çocukluktan erişkinliğe geçiş dönemi olarak tanımlanabilir. Dünya Sağlık Örgütünün tanımına göre; adolesan (ergenlik) dönemi genel olarak kızlarda 10, erkeklerde 12 yaşında başlayan ve bireyin ortalama 10-19 yaşları arasını kapsayan bir yaşam süreci olarak bilinir. Bu dönem, fiziksel ve cinsel gelişimle birlikte psikososyal olgunlaşma ile başlayan ve bireyin kimlik ve karakter yapısının şekillenerek, toplumsal üretkenliğin sergilenmeye başladığı bir süreç olarak değerlendirilmektedir.

     Bireyin yaşam boyu sağlıklı olabilmesi için, adolesan (ergenlik) döneminin sağlıklı yaşanması son derece önem taşımaktadır. Bu dönemde oldukça hızlı metabolik, fizyolojik, psikososyal gelişim ve değişim yaşandığı için bu süreçte yaşanan bireysel sağlık koşulları, ileri yaşlardaki sağlıklı yaşam için belirleyici olmaktadır. Bu nedenle, özellikle bu dönemde gözlenebilecek sağlık sorunlarına çözüm bulmak, bireyin sağlıklı bir erişkin olabilmesini de sağlayacaktır.

      Adolesan (ergenlik) döneminde görülebilecek olan birçok sağlık problemi arasında, özellikle son yıllarda aşırı kilo ve obezite probleminin görülme sıklığı giderek artmaktadır. Birçok önemli metabolik sağlık sorunlarına yol açabilecek olan aşırı kilo ve obezite problemi, en genel anlamıyla vücudun aşırı yağlanması olarak tanımlanabilir. Vücut yağ oranı kesin olarak belirlenemediği için aşırı kilo ve obezitenin tespitinde genellikle ‘’Vücut Kitle İndeksi (VKİ)’’ hesaplama yöntemi kullanılmaktadır ve Vücut Kitle İndeksi, vücut ağırlığının metre kare cinsinden boy uzunluğuna bölünmesiyle hesaplanmaktadır. Adolesan (ergenlik) döneminde ortaya çıkabilecek olan aşırı kilo ve obezite problemi ileri yaşlardaki yaşam sağlığını olumsuz etkileyebilecek olan hipertansiyon (yüksek tansiyon), tip 2 diyabet ( şeker hastalığı), kardiyovasküler (kalp ve damar sistemi) hastalıkları, özgüven kaybı ve depresyon gibi bazı sosyopsikolojik sorunların ve bazı kanser tiplerinin ortaya çıkmasına neden olabileceği için, ergenlik döneminde aşırı kilo ve obezite riskine karşı önlem almak ve gerekli olduğu hallerde tedavisinin sağlanması büyük önem taşımaktadır.

    Ergenlik dönemimde yaşanabilecek olan aşırı kilo ve obezite probleminin ortaya çıkarabileceği olumsuz psikososyal etkileri konu alan klinik çalışmaları inceleyen Nuriye Bayar’ın yaptığı araştırmalarda, aşırı kilolu ve obezite sorunu yaşayan bireylerin özgüven kaybı yaşayabileceklerini ve bu ruhsal durumun da depresif ruh haline neden olabilecek ciddi psikososyal sorunları ortaya çıkarabileceği vurgulanmaktadır. Bu nedenle, aşırı kilolu ve obezite sorunun sağlıklı, dengeli beslenme programları ve düzenli fiziksel aktivite alışkanlığıyla çözülmesi gerekmektedir.

      Ergenlik döneminde aşırı kilo veya obezite sorunu yaşayan bireyler için sağlıklı, dengeli bir beslenme programı eşliğinde, düzenli egzersiz alışkanlığı önerilebilecek olan en sağlıklı tedavi yöntemi olarak düşünülmelidir. Obezite sorunun önlenmesi ve tedavisi için egzersizin yanı sıra diyet tedavisi, davranışçı tedavi, fizik tedavi, kombine tedavi, ilaç tedavisi ve cerrahi tedaviler de uygulanabilmektedir. Tedavinin temel amacı vücut ağırlığını azaltmak, kilo alımını durdurmak ve fazla kilo nedeniyle oluşabilecek diğer hastalıkların görülme riskini azaltmaktır. Ergenlik dönemindeki aşırı kilo ve obezite şikâyeti olan bireylerin, sağlıklı beslenme, obezite riskleri konusunda bilgilendirilmesi, kilo verme ile ilgili problemlerin tespit edilmesi ve obezite tedavisiyle kilo verebilmiş olan hastaların da sabit kiloda kalmaları ve periyodik olarak boy ve vücut ağırlığı ölçümlerinin yapılması önem taşımaktadır.

       Sonuç olarak, birçok bilimsel çalışmada gösterildiği gibi, ergenlik döneminde yaşanabilecek olan kilo sorunlarının çözümü için sağlıklı, dengeli beslenme ve düzenli egzersiz alışkanlığının en etkin tedavi yöntemi olarak dikkat çekmektedir. Ve adolesan (ergenlik) döneminde kazanılacak sağlıklı beslenme ve egzersiz alışkanlığının yetişkinlik döneminin de sağlıklı olmasını sağlayacağı gerçeği gözden uzak tutulmamalıdır.

Doç. Dr. Onur ORAL

Ege Üniversitesi, Spor Bilimleri Fakültesi, Spor Sağlık Anabilim Dalı

Bornova, 35100 İzmir   --  GSM: 0 532 4670712