banner18

banner19

banner3

Biden'ın sözde soykırım açıklamasının bölgesel işbirliği ve barış çabalarına etkileri

ABD Başkanı Biden’ın sözde soykırım açıklamasının hukuki sonuçları konusunda fikir ayrılıkları olsa da bu ifadelerin siyasi sonuçlarının olacağı muhakkak

Dünya 30.04.2021, 13:50
Biden'ın sözde soykırım açıklamasının bölgesel işbirliği ve barış çabalarına etkileri

ABD Başkanı Joe Biden’ın 1915 olaylarına ilişkin “soykırım” açıklaması hukuki ve siyasi tartışmalara neden oldu. Hukukçulara göre bu, uluslararası hukuku ihlal eden, siyasi saikli bir açıklama. Siyaset bilimciler ise Biden’ın açıklamasının ABD’nin bölgesel siyasetinin, özellikle Türkiye-ABD ilişkilerinin ve dahi Türkiye Ermenilerinin lehine olmadığını belirtiyorlar. Aksine, Biden’ın kullandığı ifadelerin Güney Kafkasya’da çatışma sonrası barış arayışlarına ciddi zarar verme ihtimali bulunuyor.

Uluslararası hukuk bağlamında Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi’ne göre, bir olayın soykırım olarak tanımlanıp tanımlanmayacağına dair karar verme yetkisi siyasi liderler veya parlamentolarda değil, uluslararası mahkemelerdedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) 2013’teki bir kararına göre de 1915 olayları siyasetçilerin değil mahkemelerin karar vereceği bir meseledir. Kısacası, 1915 olaylarını “soykırım” olarak nitelendiren bir mahkeme kararı bulunmuyor.

Biden’ın açıklaması İkinci Karabağ Savaşı’nda ağır yenilgiye uğrayan Ermenistan’daki revizyonistlere destek ve bölgedeki işbirliği atmosferine zarar veren bir adım olarak nitelendirilebilir. Uluslararası basında yer alan haberlere göre Biden, 23 Nisan’da Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’la yaptığı telefon görüşmesinde, 1915 olaylarına ilişkin gerçekleştireceği açıklamada son yirmi yıldır bu husustaki tutumu neyse onu dile getireceğini ve Ermenilere verdiği sözü tutacağını ifade etti. Bu oldukça basit görünen gerekçenin aslında pek de gerçeği yansıttığı düşünülmüyor. 2008 ABD başkanlık seçimlerinden önce Demokrat Barack Obama da Ermeni diasporası ve lobi teşkilatlarına 1915 olaylarını soykırım olarak tanımlama sözü vermişti ancak ABD-Türkiye ilişkilerinin zarar görmemesi için başkanlık döneminde “soykırım” ifadesini hiç kullanmamıştı.

Normalleşme çabalarına darbe

Azerbaycan Cumhurbaşkanı Müşaviri Hikmet Hacıyev, Biden’ın açıklamasını “tarihi bir hata” olarak tanımladı. Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ise ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken’la gerçekleştirdiği telefon görüşmesinde, İkinci Karabağ Savaşı’ndan sonraki dönemde Türkiye’nin bölgede önemli ve olumlu bir rol oynadığını belirtti. ABD başkanının bu açıklamasından Azerbaycan yönetimi ve halkının rahatsız olduğunu belirten Aliyev, müttefiki Türkiye’ye doğrudan destek verdi. İkinci Karabağ Savaşı’ndan sonra Azerbaycan, bölgedeki işbirliği ve barış inşası süreçleri için üç somut teklifte bulundu: Azerbaycan-Ermenistan-Rusya-Türkiye demiryolu iletişim hatlarının açılması, bölgede altılı işbirliği formatının ortaya çıkması ve Karabağ’da yaşayan Ermenilerin Azerbaycan’a entegrasyonu. Cumhurbaşkanı Aliyev’e göre amaç, bölgesel gerilimleri azaltmak ve olası yeni savaşları önlemekti. Ankara da bu tekliflere destek vererek bölgesel barışa katkı sağlamaktaydı.

Son zamanlarda düşük düzeyde de olsa Ermenistan’da Azerbaycan ve Türkiye’nin bölgesel işbirliği önerilerine olumlu destek verenler oldu. Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan da dahil olmak üzere Ermenistan’daki bazı politikacılar, bölgesel işbirliği olmadan Ermenistan’ın geleceğinin tehlikede olduğunun farkındalar. Bu anlamda Paşinyan’ın Ermenistan’ın komşu devletlerle ilişkilerini gözden geçirmesi gerektiği açıklaması dikkat çekici. Ermenistan Cumhurbaşkanı Armen Sarkisyan da Gürcistan’a yaptığı ziyarette ülkesinin Gürcistan ve Azerbaycan’la ilişkilerini geliştirmesi gerektiğini açıklarken bu gerçeğin farkındaydı.

Karabağ sorununun çözümü ayrıca Türkiye ile Ermenistan arasındaki diplomatik ilişkilerin yeniden tesisi ve sınırın açılması için yeni fırsatlar yarattı. Her iki ülkenin yetkililerinin açıklamaları da bu yönde adım atmaya istekli olduklarını gösteriyor. Bu hususta taraflar arasında halledilmesi gereken temel sorunlardan biri güven meselesidir. Diplomatik ilişkilerin ötesinde, ilişkilerin normalleşmesi için karşılıklı güven tesis edilmeli. Ancak Biden’ın beyanı iki toplum arasındaki güveni baltalıyor ve ilişkilerin normalleşmesine zarar veriyor. Türkiye Ermenileri 85. Patriği Sahak Maşalyan, “Konunun on yıllardır parlamento gündeminde kullanılmasının yarattığı gerilim iki milletin yakınlaşmasına hizmet etmedi. Aksine düşmanca duyguları kışkırtıyor ve barışı geciktiriyor” açıklaması bunun bir kanıtı.

Biden’ın açıklaması sonrası iki ülke arasındaki ilişkilerin normalleşmesi için “soykırım” talebinin tekrar gündeme gelmesi ihtimali bulunuyor. Türkiye’nin bu konuda oldukça net bir önerisi var: 1915 olaylarını araştırmak için ortak bir komisyon kurulması. Ancak Ermenistan bu öneriyi kabul etmiyor ve 1915 olaylarının tartışılmasına karşı çıkıyor. Dolayısıyla Biden’ın açıklaması Türkiye-Ermenistan arasındaki uzlaşma olasılığını da baltalıyor.

Ermenistan'da radikal milliyetçi kesimler güçlenebilir

Öte yandan Haziran ayında gerçekleştirilecek erken parlamento seçimlerinden önce Paşinyan’a karşı rekabet eden revizyonist ve radikal milliyetçi muhalefet gruplarına dikkat çekmek gerekir. Bu gruplar Ermenistan’da uzun süredir destek bulmaya çalışsalar da Paşinyan karşısında zayıf kaldılar. Biden’ın bu açıklamasıyla Ermenistan’daki bu radikal gruplar artık daha aktif hale gelebilirler ve taraftarlarının sayısı artabilir. Yani Biden’ın açıklaması bölgesel işbirliğini baltalamakla kalmıyor, radikal milliyetçi grupların lehine bir gelişme olduğu için Ermenistan’daki seçim sürecini de olumsuz etkiliyor.

Görünen o ki Biden’ın açıklaması Türkiye Ermenilerinin çıkarlarına da hizmet etmiyor. Son 18 yıldır Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Türk Ermenilerine sunduğu taziye mesajları bu kapsamda Türkiye’de güven ortamının oluşmasına hizmet etti. Üçüncü aktörlerin Ermeni meselesini kendi siyasi çıkarları için kullandığını düşünen Türkiye Ermenileri bu kapsamda Biden’ın açıklamasından duydukları rahatsızlıkları dile getirdiler.

İstanbul Ermeni Vakıflar Birliği ve Surp Pırgiç Ermeni Hastanesi Vakfı Başkanı Bedros Şirinoğlu da 1915 olaylarının yıl dönümü vesilesiyle Beyaz Saray'dan Ermeni halkının acılarını paylaşma maksadıyla mutat açıklamanın beklendiğini dile getirmiş, o dönemde meydana gelen olayların siyasi otoriteler tarafından araçsallaştırılmasını eleştirmişti. Şirinoğlu, “ABD, AB ve diğer bazı ülkeleri iyi niyetli yaklaşımdan uzak görüyorum. Ermeni halkıyla empati yapmanın ön koşulu, Türk halkının onuruyla oynamak ya da Türkiye’ye yönelik hasmane tutumlar içerisine girmek olmamalıdır” ifadelerini kullanmıştı.

Biden yönetimi bu tür beyanlar yerine İkinci Karabağ Savaşı sonrası dönemde bölgede barış inşası ve işbirliği sürecini desteklemenin yollarını aramalı. Bu kapsamda Biden ve ekibi, Türkiye-Ermenistan ve Azerbaycan-Ermenistan barışına olumlu katkıda bulunacak ve savaşın tam olarak durmasını sağlayacak etkin adımları ve sorunun tamamen sona erdirilmesini öngören bir süreç başlatan 10 Kasım deklarasyonunun uygulanmasını destekleyecek adımlar atabilir. AA

Yorumlar (0)
15
açık
Namaz Vakti 11 Mayıs 2021
İmsak 04:19
Güneş 05:57
Öğle 13:13
İkindi 17:03
Akşam 20:19
Yatsı 21:49
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 38 81
2. Fenerbahçe 38 79
3. Galatasaray 38 78
4. Trabzonspor 38 67
5. Hatayspor 38 60
6. Sivasspor 38 59
7. Alanyaspor 38 57
8. Gaziantep FK 38 55
9. Karagümrük 38 54
10. Göztepe 38 51
11. Konyaspor 38 48
12. Rizespor 38 45
13. Malatyaspor 38 44
14. Başakşehir 38 44
15. Kasımpaşa 38 43
16. Antalyaspor 39 43
17. Kayserispor 38 40
18. Ankaragücü 38 38
19. Erzurumspor 39 37
20. Gençlerbirliği 38 35
21. Denizlispor 38 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 35 80
2. M. United 34 70
3. Chelsea 35 64
4. Leicester City 35 63
5. West Ham 35 58
6. Liverpool 34 57
7. Tottenham 35 56
8. Everton 34 55
9. Arsenal 35 52
10. Leeds United 35 50
11. Aston Villa 34 48
12. Wolverhampton 35 45
13. Crystal Palace 34 41
14. Burnley 35 39
15. Newcastle 35 39
16. Brighton 35 37
17. Southampton 34 37
18. Fulham 35 27
19. West Bromwich 35 26
20. Sheffield United 35 17
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 35 77
2. Real Madrid 35 75
3. Barcelona 35 75
4. Sevilla 35 71
5. Real Sociedad 35 56
6. Real Betis 35 54
7. Villarreal 35 52
8. Celta de Vigo 35 47
9. Athletic Bilbao 35 46
10. Granada 35 45
11. Cádiz 35 43
12. Osasuna 35 41
13. Valencia 35 39
14. Levante 35 39
15. Getafe 35 34
16. Deportivo Alaves 35 32
17. Real Valladolid 35 31
18. Huesca 35 30
19. Elche 35 30
20. Eibar 35 29