15.07.2021, 10:38

Afganistan Yine Gündemde, Ya Afganlar?

Afganistan yıllardır istikrarsızlığın ve yoksulluğun pençesinde kıvranıyor. ABD’nin askerini çekme kararı ülkeyi yeniden dünya gündemine taşıdı. Afganistan’la özel bağları bulunan Türkiye’nin tutumu önem kazandı.

Türkiye Afganistan’a karşılıksız birçok yardımlarda bulundu. Mustafa Kemal’in Türkiye’sini ilk Afganlar tanımıştı, kuruluş yıllarında Afganistan’a çok sayıda sivil ve askeri uzman gönderilmiş, hepsinin maaşları Ankara’dan ödenmişti. 1928 yılında Afgan kralı Amanullah Han Atatürk’ün konuğu olarak Türkiye’yi ziyaret etmişti. Son otuz kırk yılda da Türkiye tarafından Afganistan’a ciddi teknik yardımlarda bulunuldu. Kabil’de kurulan Atatürk Çocuk Hastanesi bunlardan sadece biridir. Türkiye’nin oraya çok emeği geçti. Halk arasında Türkiye’nin özel bir yeri vardır. Keşke Afganlar da Cumhuriyetimiz gibi kadın erkek eşitliğine, medeni kanuna, çağdaş okullara ve üniversitelere kavuşabilseydi.

Yirmi yıl kadar önce bir heyetle iki günlüğüne Kabil’e gitmiştim. Şehir içindeki bazı Bakanlıkları ziyaret ederken bir yandan da binaların haline bakıyordum. Geçtiğimiz her cadde, savaşta yıkılmış, hırçın Orta Asya ikliminin zamanla harabeye çevirdiği terkedilmiş binalarla doluydu. Kimileri topraktan yapılmış bu binalar fakirliğin, geçmiş zor günlerin ve hâlâ süren güvensiz ortamın ürkütücü habercileriydi. Yollarda yürüyen insanlarda da yoksulluk, ürkeklik ve mutsuzluk hakimdi; burka giymiş kadınların yüz ifadelerini ise görebilmek mümkün değildi.

Şimdi Amerika Birleşik Devletleri Afganistan’dan kaçarcasına çekiliyor. Ülke, tarihi eserleri dinamitle parçalayarak yok eden geri bir zihniyete sahip Taliban’ın insafına kalacak. Afganistan’da bir “Afgan milleti” yaratmak maalesef mümkün olamadı. Ülkenin çağdaş dünyayla birleşmesi bir hayalden öteye geçemedi. Batı ülkeleri afyon ekiminin yasaklanmasında da etkili olamadı. Afyonun Taliban için ciddi bir gelir kaynağı olduğu eskiden beri söylenedurur.

Ülkede Peştunların yanısıra Özbekler ve Türkmenler de yaşıyor. Kuzey’de Mezarı Şerif’te bir Başkonsolosluğumuz var. Türkiye kız öğrencilerin okula gitmesine önem veriyor, bu amaçla okullar açtı. Taliban sonrasında gerek kuzey Afganistan’ın, gerek Türkmenistan, Özbekistan ve Tacikistan sınırlarının güvenliği, doğal olarak bu bölgelerde yaşayan Türk kökenlilerin durumu, ilgili makamlarımızca herhalde etraflıca değerlendiriliyordur.

Kabil Havaalanının güvenliğinin ABD askeri çekildikten sonra da Türkiye’nin kontrolünde kalmaya devam etmesinin Türkiye’ye çok az getirisi olan tehlikeli ve doğruluğu tartışılır bir adım olacağı konuşuluyor. Taliban sonrası bu durumun taşıyacağı riskleri ilgili makamlarımızın Taliban yetkilileriyle ele almaya çalışıyor olabileceği akla gelen bir olasılıktır. Havaalanına göz diktiği anlaşılan Taliban, Türkiye’nin askeri varlığına kesinlikle karşı olduğunu açıklamış bulunuyor. Kabil Havaalanı konusunda herhangi bir Birleşmiş Milletler kararı da bulunmamaktadır. Yıllardır Taliban’ın yönlendirilmesinde etkili olduğu bilinen Pakistan’ın sessizliği ise düşündürücü.

Bütün bunlar tabiatıyla düzensiz göçü yeniden tetikleyecek. Afganistan’dan dışarıya zaten yıllardır bir göç vardı. Şimdi bunun iyice hızlanacağı hesaplanıyor. Avrupa Birliği’ni şimdiden bunun telaşı almış durumda. Afganlar Türkiye’ye ve Batı’ya eskiden beri İran üzerinden geliyorlardı. İran’da da yıllardır yüzbinlerce Afgan sığınmacı yaşıyor. İran’ın ülkeden ayrılmak isteyenleri “zorla tutmadığı”, hatta sınıra kadar getirdiği eskiden beri söylenir. Son gelişmeler üzerine İran’ın meseleleri, öteden beri pek yıldızının barışmadığı Taliban’la konuşmaya başladığı biliniyor.

Türkiye’nin diğer ülkelerdeki Türk kökenlilere yönelik politikası, onları Türkiye’ye getirmek değil, herkesin kendi ülkesinde kalarak Türkiye ile o ülke arasında sağlıklı bir bağ kurulmasını sağlamak idi. Türkiye’ye yönelik sığınmacı akınlarına yönelik politikası ise buna uygun bir çizgideydi: Türkiye, Birleşmiş Milletler 1951 Cenevre Mülteci Konvansiyonuna koyduğu rezervle, sadece Avrupa Konseyine üye devletlerden gelenlere mülteci statüsü vereceğini ilan etmişti. Yani Türkiye, doğusundan mülteci gelmesini, ülkesinin bir “göçmen deposuna” dönüşmesini istemiyordu.

Şimdi Türkiye’nin başında Suriyeliler derdi bitmeden bir de Afgan yığınlarının sorunlarının başlaması herhalde makamlarımızı düşündürüyordur. Türkiye’nin kendi halkının emniyeti ve refahı, ülke barışı her şeyin üstündedir. Avrupa yine Afganistan’dan başlayan sığınmacı kaçışını durdurmak için her yola başvuracaktır. Suriyeliler meselesinde olduğu gibi, “Türkiye’ye para verelim, göçmenlerin bize gelmesini önlesin” diyeceklerdir. Göçmenlerin içinden beğendiklerini seçerek almak isteyeceklerdir.

Afganistan’daki son gelişmelerin, Türkiye’nin, bölgesine istikrar ve güven yansıtan, çağdaş dünyayla uyumlu, geleneksel dış politikasına uygun olarak ele alınması öncelikli bir meseledir.

Yorumlar (0)
27
açık
banner21
Namaz Vakti 25 Temmuz 2021
İmsak 04:18
Güneş 06:00
Öğle 13:23
İkindi 17:15
Akşam 20:36
Yatsı 22:10
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30