29.11.2021, 09:46

Afganistan neden bize yakın? Ne işimiz var Afganistan’da… - 2

Anadolu’daki Türkler ve Afganlar arasındaki etkileşim, 18’inci yüzyılda Afganistan’ın ilk kurucusu Ahmed Şah Durrani’nin Osmanlı Padişahı 3’üncü Mustafa ile mektuplaşması Sultan Abdülmecid ile yapılan heyetler arası görüşmeler ve 19’uncu yüzyılın sonlarında Sultan Abdulhamid Han’ın henüz tahta yeni çıktığı sırada Ahmed Hulusi Efendi başkanlığında Afganistan’a diplomatik heyet göndermesi ile devam etmiş heyetler arası görüşmelerde bölgeye hakim olan İngiltere ile izlenen denge politikası II. Abdülhamid’in Afgan siyasetini belirleyen en temel unsurlardan biri olmuştur. Arşiv belgeleri bize göstermektedir ki Asya ve Afganistan’daki siyasi gelişmeler Osmanlı Devletince çok daha yakından takip edilmektekiydi.

Arşiv kayıtlarına göre Ahmed Hulusi Efendi, Afganistan ziyaretinin sebebini Şir Ali Han’a şu şekilde aktarmış; “Din-i Mübini ve İslam’ın en büyük düşmanı bulunan Rusyalıların Orta Asya’da şimdiye kadar yapmış oldukları istila hareketleri ve Türkistan taraflarında ehl-i imana karşı gösterdikleri gaddarca davranışların esas gayesi oralarda bulunan İslam hükümetlerinin tamamını mahvetmektir. Rusyalının birkaç İslam hükümetini mahvetmekten sonra işi Afganistan’a kadar ilerletmiş olduğundan padişahımız efendimizin Halife olmak sıfatıyla bütün Müslümanların sığınağı ve başı olarak en son emelinin Asya’daki Müslüman kütleleri arasında bir yardımlaşma ve birlik kurma olduğu ve benim vazifemin de esasen bu hayırlı işi yürütmek olduğu bildirildi. Afganistan’ın coğrafi mevkii itibariyle tabii rakibi İran devleti olmakla beraber Türkistan’daki İslam kavimlerini istila pençesine alarak ilerleyen Rusya’dan daha çok sakınmak gerektiğini ifade etmektedir.

Şir Ali Han’ın, verdiği cevabı ise Ahmed Hulusi Efendi şöyle aktarıyordu: “ Henüz yaşça küçük bir hükümdar olmasına rağmen İslam’ın halifesi tarafından kendisine böyle halis bir niyetle sefir gönderilmesinden dolayı son derecede müteşekkir olduğunu bildiren Emir, Afganistan ahalisinin hemen hepsinin Sünni Müslüman bulunduğu cihetle Osmanlı devletinin duacısı olduğunu ve kendi hükümetinin dahi Devlet-i Aliye’nin bir parça müstemlekesi olduğunu söyledikten sonra, Rusyalıların gaddarca düşünceleri malum ve tasdik edilmiş olmakla beraber, İngiltere devletinin hileleri dahi sayılamayacak kadar çok olduğunu ve kendilerine daima suret-i haktan görünüp bizi mahvetmek derecesine kadar gittiği ve hatta eski dostluğun semeresi olarak bu defa Kandehar hududuna on saat mesafede bulunan Afganistan’a bağlı Kuvetta’ya asker sevk edip niyetinin Kabil’i almak olduğu, ne Rusya ne de İngiltere ile dost olmadıklarını ve Rusya’nın dahi asıl gözünün Hindistan’da olduğunu belirtmiştir.

20’nci yüzyılın başlarında Habibullah Han, Afganistan’a Osmanlı’dan alanında tecrübeli Türk danışmanlar davet ederken, Afganistan’daki ilk devlet hastanesini de 1913 yılında bu danışmanlar tarafından kurulmuştur.

Afganistan TBMM’yi tanıyan ikinci ülke konumundadır. Afganistan, Sovyetler Birliği’nin ardından tarihte TBMM’yi tanıyan ikinci ülke oldu. İki ülke arasında diplomatik ilişkiler 1921 tarihli Türkiye-Afganistan İttifak Muahedenamesi ile tesis edildi. Bu çerçevede Afgan asıllı bir Türk subayı olan Abdurrahman Samadan Kabil’e temsilci atandı, daha sonra Afganistan’a Büyükelçi olarak Medine müdafi Fahrettin Paşa gönderildi. Öte yandan cumhuriyetimizin banisi Gazi Mustafa Kemal, Türk Kurtuluş Savaşı devam ederken 1921’de Afganistan Kralı Emanullah Han’dan gelen askeri eğitim alanında yardım talebini geri çevirmedi ve 2. Dünya Savaşı’na kadar Afganistan’a akademisyen, doktor, subay ve öğretmenlerden oluşan bir heyetle desteğimiz devam ettirilmiştir. Ortak değerlerimiz Mevlana Celaleddin-i Rumi, Belh doğumludur. Çağatay Türklerinden büyük şair Ali Şir Nevai, 15’inci yüzyılda Herat’ta doğmuştur.

Sonuç olarak Türkiye’yi Hilafet merkezi olarak gören, Çanakkale’de cephede omuz omuza çarpışarak milli mücadelede yanımızda yer alan, kolundaki bilezik ve birikimlerini göndermekten çekinmeyen Afgan halkı vefalı ve gerçek bir dosttur. Milletlerin birbirine vefa borcu vardır. Komşularımız kadar bize yakın kardeş Afgan halkına vefanın gereği olarak ta bugün yüz binlerce Afganlı kardeşimizi ülkemizde misafir ediyoruz. Geçmişten bugüne ecdadımızdan tevarüs eden “Tüm mazlumların sığınağı” rolünü bugün aynı heyecan ve anlayışla devam ettiriyoruz…

Yorumlar (0)
10
açık
Namaz Vakti 17 Ocak 2022
İmsak 06:54
Güneş 08:20
Öğle 13:26
İkindi 16:01
Akşam 18:23
Yatsı 19:44
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 21 50
2. Konyaspor 20 39
3. Hatayspor 21 35
4. Başakşehir 20 34
5. Adana Demirspor 21 34
6. Fenerbahçe 21 33
7. Beşiktaş 21 32
8. Alanyaspor 21 32
9. Gaziantep FK 21 31
10. Sivasspor 21 30
11. Karagümrük 21 30
12. Kayserispor 21 28
13. Galatasaray 21 27
14. Giresunspor 21 25
15. Antalyaspor 21 23
16. Göztepe 21 21
17. Kasımpaşa 21 21
18. Altay 21 18
19. Rizespor 21 18
20. Ö.K Yeni Malatya 21 15
Takımlar O P
1. Ümraniye 20 42
2. Ankaragücü 20 42
3. Erzurumspor 20 38
4. Eyüpspor 20 36
5. Bandırmaspor 20 33
6. İstanbulspor 20 33
7. Samsunspor 19 30
8. Adanaspor 19 29
9. Tuzlaspor 20 27
10. Gençlerbirliği 19 26
11. Manisa Futbol Kulübü 20 25
12. Boluspor 19 24
13. Kocaelispor 20 24
14. Keçiörengücü 20 23
15. Menemen Belediyespor 20 23
16. Altınordu 20 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 20 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 22 56
2. Liverpool 21 45
3. Chelsea 22 43
4. West Ham United 22 37
5. Arsenal 20 35
6. Tottenham 18 33
7. M. United 20 32
8. Wolverhampton Wanderers 20 31
9. Brighton 20 28
10. Leicester City 18 25
11. Crystal Palace 21 24
12. Southampton 21 24
13. Aston Villa 20 23
14. Brentford 21 23
15. Leeds United 20 22
16. Everton 19 19
17. Watford 19 14
18. Norwich City 21 13
19. Newcastle 20 12
20. Burnley 17 11
Takımlar O P
1. Real Madrid 21 49
2. Sevilla 20 44
3. Real Betis 20 34
4. Atletico Madrid 20 33
5. Real Sociedad 20 33
6. Barcelona 20 32
7. Rayo Vallecano 20 31
8. Villarreal 21 29
9. Athletic Bilbao 21 28
10. Valencia 20 28
11. Espanyol 20 26
12. Osasuna 20 25
13. Granada 20 24
14. Celta Vigo 20 23
15. Elche 21 22
16. Mallorca 20 20
17. Getafe 20 18
18. Deportivo Alaves 20 17
19. Cadiz 20 14
20. Levante 20 11